नेपालमा सामाजिक द्वन्द्वका कारण‚ त्यसको प्रभाव र द्वन्द्व व्यवस्थापनका उपायहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।


      नेपाली समाजमा खासगरी व्यक्ति-व्यक्ति वीच द्वन्द्व‚ परिवारमा द्वन्द्व‚ समुदाय समुदायमा द्वन्द्व‚ राजनीतिक पार्टिवीच द्वन्द्व‚ यातायात बन्द‚ नेपाल बन्द‚ छुवाछुत भेदभाव आदि जस्ता द्वन्द्व देखिएको पाइन्छ । नेपालमा देखिने यस्ता सामाजिक द्वन्द्वको मूलभूत कारण एकले अर्कोलाई विश्वास नगर्नु‚ सम्मान नगर्नु नै हो । अरु कारण निम्न छन् । :

-    बेरोजगार हुन‚ आर्थिक असमानता हुनु‚
-    सामाजिक संस्कारको पालना नहुनु‚
-    पादक पदार्थको सेवन‚
-    सामाजिक न्यायको अभाव
-    शिक्षाको कमि‚ चेतनाको कमि‚

सामाजिक द्वन्द्वको प्रभाव


      समाजिक द्वन्द्वले समाजमा सकारात्मक र नकारात्मक दुवै प्रभाव पार्दछ । यसको प्रभाव निम्न हुन्छ :

सकारात्मक प्रभाव

-    सामाजिक रुपान्तरण गर्न मद्दत पुग्ने‚
-    सामाजिक चेता अभिबृद्धि हुने‚
-    सामाजिक न्यायको प्रवर्द्धन हुने‚
-    सामाजिक एकता‚ सद्भाव बढ्ने‚

नकारात्मक प्रभाव

-    सामाजमा शान्ति व्यवस्थामा खलल पुग्ने‚
-    चोरी‚ हत्या‚ अपहरणका घटना बढ्न जाने‚
-    सामाजिक मूल्य मान्यता ह्रास आउने‚
-    समाजमा कुसंस्कारको जन्म हुने‚

द्वन्द्व व्यवस्थापनका उपायहरु

      सामाजिक द्वन्द्व समाधान गर्न सर्वप्रथम द्वन्द्वको पहिचान गरी सो अनुरुपका उपाय अवलम्वन गर्नुपर्दछ । समाजमा एकले अर्कोलाई सम्मान गर्नु पर्दछ‚ विश्वास गर्नु पर्दछ । यसैबाट द्वन्द्वको समाधान हुन्छ । अरु उपायहरु निम्न छन् :

-    चेतनामुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने‚
-    सहमित र सहकार्यको बाटो अवलम्बन गर्ने‚
-    नीति‚ योजना एवं कार्यक्रम तर्जुमा र कार्यान्वयनमा सरोकारवालाको सक्रिय सहभागिता गराउने‚
-    उपलब्ध साधन स्रोतको न्यायोचित वितरण गर्ने‚
-    रोजगारीका कार्यक्रम सृजना गर्ने‚
-    वर्गीय‚ जातिय एवं लैङ्गि शोषणको अन्त्य गर्ने‚
-    सामाजिन विभेद एवं असमानता हटाउने‚


सामाजिक द्वन्द्व समाजको रोग मात्र होइन‚ यो समाज परिवर्तनको आधार पनि हो । त्यसैले समाजिक द्वन्द्वलाई विनासले होइन‚ सृजनाले अन्त्य गरिनु पर्दछ । यसका लागि माथि उल्लेख गरिएका उपाउ अवलम्वन गरी सामाजिक द्वन्द्वको व्यवस्थापन गर्नु पर्दछ । 
Share:

No comments:

Post a Comment

फेसबुकमा लाेकसेवा सहयोगी

नेपाली पात्रो

Popular Posts

Blog Archive

Pages